“ประวัติหนังสือลาว” เป็นผลงามของมหาสีลา วีระวงส์ ที่ได้พิมพ์ออกจาหน่ายในประเทศลาว ปี พ.ศ. 2516 ผู้แปลได้ต้นฉบับมาจากอาจารย์ Anatole Peltier นักวิจัยชาวฝรั่งเศส ได้พิจารมาเห็นว่า หนังเรื่องนี้มีส่วนเกี่ยวข้องกับประวัติอักษรไทยไม่น้อย โดยเฉพาะประวัติอักษรลานนาไทย หากทางฝ่ายเราได้ทราบว่าคนอื่นพูดถึงเราอย่างไรบ้าง เราอาจจะเข้าใจตัวเองได้ดี และถูกต้องยิ่งขึ้น จึงได้ปรึกษากับอาจารย์ Anatole Peltier เกี่ยวกับการขออนุญาตแปลจากผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ตามระเบียบ แต่ก็ได้รับการแนะนำจากอาจารย์ Anatole Peltier ว่า คงจะติดต่อขออนุญาตลำบาก เพราะหลังจากประเทศลาวได้เปลี่ยนแปลงการปกครอง การติดต่อกับบุคคลในประเทศโน้นค่อนข้างจะลำบาก เพราะมีการเปลี่ยนแปลง และอพยพโยกย้ายกันใหญ่ ผู้แปลจึงได้ตัดสินใจกระทำผิดมารยาทในเรื่องนี้”ประวัติหนังสือลาว” เป็นผลงามของมหาสีลา วีระวงส์ ที่ได้พิมพ์ออกจาหน่ายในประเทศลาว ปี พ.ศ. 2516 ผู้แปลได้ต้นฉบับมาจากอาจารย์ Anatole Peltier นักวิจัยชาวฝรั่งเศส ได้พิจารมาเห็นว่า หนังเรื่องนี้มีส่วนเกี่ยวข้องกับประวัติอักษรไทยไม่น้อย โดยเฉพาะประวัติอักษรลานนาไทย หากทางฝ่ายเราได้ทราบว่าคนอื่นพูดถึงเราอย่างไรบ้าง เราอาจจะเข้าใจตัวเองได้ดี และถูกต้องยิ่งขึ้น จึงได้ปรึกษากับอาจารย์ Anatole Peltier เกี่ยวกับการขออนุญาตแปลจากผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ตามระเบียบ แต่ก็ได้รับการแนะนำจากอาจารย์ Anatole Peltier ว่า คงจะติดต่อขออนุญาตลำบาก เพราะหลังจากประเทศลาวได้เปลี่ยนแปลงการปกครอง การติดต่อกับบุคคลในประเทศโน้นค่อนข้างจะลำบาก เพราะมีการเปลี่ยนแปลง และอพยพโยกย้ายกันใหญ่ ผู้แปลจึงได้ตัดสินใจกระทำผิดมารยาทในเรื่องนี้
หนังสือเล่มนี้ แม้จะไม่มีความพิสดารนัก แต่ก็น่าสนใจไม่แง่ที่ว่า ต้นกำเนิดของตัวอักษรในดินแดนแถบอาเซียอาคเนย์ มาจากแหล่งเดียวกันคือประเทศอินเดีย มีลักษณะคล้ายคลึงกันทั้งในรูปลักษณะของอักษร และขั้นตอนของวิวัฒนการ ถ้าหากผู้ทำการศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับประวัติอักษรไทย โดยเฉพาะอักษรไทยฝ่ายเหนือ ได้อ่านหนังสือเล่มนี้ประกอบ อาจจะได้พบอะไรแปลกใหม่บ้าง อย่างน้อยก็อาจจะทำให้เรามองเห็นเรื่องของตัวเองได้ชัดมากขึ้น เพราะค่าที่เรายอมเปิดทางให้แสงสว่างที่อยู่ข้างเคียงส่องเข้ามาเสริมดวงปัญญาของเราอีกแรงหนึ่ง
ในการแปลนั้น ผู้แปลได้ยึดหลัก 3 ประการคือ (1) รักษาสำนวน และรูปแบบของการแสดงออกทางภาษาตามต้นฉบับ เมื่อเห็นว่าผู้อ่านทั่วไปจะเข้าใจภาษาเช่นนั้นได้ (2) แปลเป็นภาษาไทยกลางแท้ๆ เมื่อเห็นว่าสีลาตลอดจนคำศัพท์ของภาษาแตกต่างกันมาก จนคนที่รู้ภาษาไทยไม่สามารถจะเข้าใจได้ และ (3) ในด้านสะกดการันต์ ซึ่งในภาษาลาวนั้นเขียนตามเสียงอย่างเดียว แม้แต่เวลาพูดถึงอักษรที่เขียนได้หลายแบบ ก็ใช้อักษรตัวเดียว เช่น เมมื่อพูดถึง ฏ ปะฏัก ก็เขียนว่า “ต ใหญ๋” ตัว ศ ศาลา ก็เขียนว่า “ส คอ” เป็นต้น ผู้แปลจะเขียนตามที่ใช้ในภาษาไทยเป็นเกณฑ์ นอกจากส่วนปลีกย่อยที่ไม่สำคัญ จึงจะคงไว้ตามเดิม
อนึ่ง การแปลนั้น เริ่มตั้งแต่คำนำของผู้เรียบเรียง ไปจนถึงประวัติของผู้เรียบเรียง ซึ่งอยู่ตอนท้ายเล่ม ส่วนรูปลักษณะของอักษรโบราณที่ปรากฎอยู่ในต้นฉบับนั้น ได้ขอให้คุณปวงคำ ตุ้ยเขียว เป็นผู้คัดลอกให้ เป็นที่น่าเสียดายที่ไม่สามารถจะหารูปภาพศิลาจารึกตามที่มีอยู่ในต้นฉบับมาลงพิมพ์ไว้ในฉบับแปลนี้ได้ เพราะการติดต่อกับผู้เรียบเรียงลำบากดังได้กล่าวแล้ว
หากผู้อ่านจะรู้สึกว่าหนังสือเล่มนี้ให้ประโยชน์แก่ท่าน และมีคุณค่าต่อวงวิชาการอยู่บ้างแล้ว ผู้แปลขอยกคุณงามความดีอันจะพึงมีนั้นให้แก่ “มหาสีลา วีระวงส์” ซึ่งเป็นผู้รจนาหนังสือดังกล่าวด้วยความจริงใจ และในที่สุดใคร่ขอบคุณอาจารย์ Anatole Peltier ที่ได้เอื้อให้ยืมต้นฉบับมาถ่ายไมโครฟิล์มเก็บไว้ที่สถาบันวิจัยสังคม
สมหมาย เปรมจิตต์
ข้อมูลหนังสือ
ชื่อหนังสือ
ประวัติหนังสือลาว
เรียบเรียง
มหาสีลา วีระวงส์
แปล
สมหมาย เปรมจิตต์
พิมพ์ที่
สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ทบวงมหาวิทยาลัย
